Allemansrecht openwaterzwemmen: wat kunnen lokale besturen vandaag al doen?

De Vlaamse Regering wil vanaf de zomer van 2027 het allemansrecht voor openwaterzwemmen invoeren.

Dat betekent dat zwemmen in publieke wateren in principe mogelijk wordt, tenzij er goede redenen zijn om het op een bepaalde locatie te beperken of te verbieden. De voorbije weken kregen we hierover heel wat vragen van lokale besturen. Moeten gemeenten nu al hun publieke wateren zelf in kaart brengen en bepalen waar zwemmen wel of niet kan? En wat kan er vandaag al gedaan worden richting zomer 2027?

Wat met het allemansrecht?

De komende periode wordt op Vlaams niveau verder gewerkt aan het kader voor het allemansrecht. Lokale besturen hoeven de oefening voor het allemansrecht dus niet zelf van nul te maken. In deze fase moet er dus ook nog geen formeel oordeel geveld worden over de publieke wateren op eigen grondgebied. Vanaf het najaar worden lokale besturen bij die oefening betrokken. Zij kunnen vanuit hun kennis van de lokale situatie aangeven of er voor bepaalde locaties bijkomende aandachtspunten zijn en of er gemotiveerde redenen zijn om bijkomende beperkingen op te leggen. Voorlopig dienen lokale besturen voor dit aspect dus nog niets te ondernemen.   

Dat betekent echter niet dat lokale besturen intussen moeten stilzitten. Wie vandaag al werkt rond openwaterzwemmen, mogelijke zwemlocaties onderzoekt of risicoanalyses uitvoert, kan daar gewoon mee verdergaan. WIl je naar de zomer van 2027 openwaterzwemmen mogelijk maken, is het sowieso waardevol om nu aan het voorbereidend werk te starten.

En wat met vrije zwemzones?

Naast het allemansrecht blijft ook de piste van vrije zwemzones belangrijk. Een vrije zwemzone is en blijft een locatie waar zwemmen mogelijk gemaakt wordt zonder toezicht, maar waar wel aandacht is voor inrichting om de veiligheid, toegankelijkheid en beleving te vergroten.

Binnen de conceptnota die de Vlaamse Regering goedkeurde is hier ook aandacht voor. Zo komt er een extra screening van mogelijke locaties door VMM, ANB en DVW. Nadien zullen lokale besturen bevraagd worden welke locaties zij willen of kunnen inrichten als vrije zwemzone. Het allemansrecht vervangt de vrije zwemzones dus niet.

Belangrijk daarbij is dat lokale besturen niet hoeven te wachten op het verdere Vlaamse traject om zelf werk te maken van vrije zwemzones. Heb je vandaag al een mogelijke locatie in beeld? Dan kan je verder aan de slag met een locatiescreening, risicobeoordeling of de voorbereiding van een vrije zwemzone. Dat traject staat los van de formele beoordeling die later volgt in het kader van het allemansrecht.

Kortom: voor de formele plaatsbepaling binnen het allemansrecht is het nu nog niet aan de lokale besturen, maar voorbereidend werk rond openwaterzwemmen kan en mag zeker verdergaan.

We houden jullie uiteraard verder op de hoogte van de volgende stappen.